This article examines Ahmedî’s early fifteenth-century İskendernâme, the most influential Ottoman reworking of the Alexander Romance. After tracing the multilingual transmission of Pseudo-Callisthenes through Byzantine, Islamic, and Iranian routes, it analyzes Ahmedî’s innovations, drawing chiefly on Ferdowsî and Nizâmî. The poem systematizes ideal kingship through advisory epistles attributed to Plato, Aristotle, Hippocrates, and Socrates, and recasts Indo-Iranian political theory (justice, liberality, consultation) into an Ottoman adab idiom. It also reshapes the Alexander–Gülşah episode as a mystical interlude, builds an encyclopedic cosmos spanning cosmology, astronomy/astrology, psychology, and medicine, and organizes wonder narratives (ajâib wa gharâib) thematically. The work’s epistemology pivots between Aristotle’s worldly knowledge and Khidr’s inspired lore and culminates in the Tevârîh-i Mülûk-i Âl-i Osmân section, which fuses epic, mirror-for-princes literature, encyclopedia, and dynastic historiography. Seasonal descriptions track Alexander’s life, reinforcing cyclical time.
Akdoğan, Yaşar and Nalan Kutsal, eds. (2019) Ahmedî, İskendernâme, İnceleme-Tenkitli Metin. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları.
And, Metin (1998) Minyatürlerle Osmanlı-İslâm Mitologyası. İstanbul: Akbank Yayınları.
Arslan, Murat (2017) “İskender’in Küçük Asya Seferi ve İssos Muharebesi”. Persler: Anadolu’da Kudret ve Görkem. Eds. Kaan İren, Çiçek Karaöz and Özgün Kasar. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Ateş, Ahmed (1942) “Metin Tenkidi Hakkında, Dâsitân-ı Tevârîh-i Mülûk-i Âl-i Osmân Münasebeti ile”. Türkiyat Mecmuası VII-VIII, 1, 253–267.
Avcı, İsmail (2014a) “Divan Şiirinde İskender-i Zülkarneyn”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 7, 29, 47–69.
Avcı, İsmail (2014b) Türk Edebiyatında İskendernâmeler ve Ahmed-i Rıdvân’ın İskendernâmesi. Ankara: Gece Kitaplığı Yayınları.
Bağcı, Serpil (1994) “Osmanlı Dünyasında Efsanevî Yönetici İmgesi Olarak Büyük İskender ve Osmanlı İskendernâmesi”. Humana, Bozkurt Güvenç’e Armağan. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Banarlı, Nihat Sami (1939) “Ahmedi ve Dâsitan-ı Tevârih-i Mülûk-i Âl-i Osman”. Türkiyat Mecmuası IV, 49–176.
Dankoff, Robert (1984) “The lyric in the romance: the use of Ghazals in Persian and Turkish Masnavîs”. Journal of Near Eastern Studies 43, 1, 9–25.
Dankoff, Robert (1987) “The Romance of İskender and Gulşah”. In Sabri M. Akural, ed. Turkic Culture: Continuity and Change. Bloomington: Indiana University Press.
Dankoff, Robert, ed. (2020) Ahmedî, İskendernâme İnceleme-Tenkitli Metin I-II. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları.
https://doi.org/10.1086/373060
Doufikar-Aerts, Faustina C. W. (2010) Alexander Magnus Arabicus: a survey of the Alexander tradition through seven centuries from Pseudo-Callisthenes to Sûrî. (Mediaevalia Groningana N.S., 13), Paris-Leuven-Walpole-MA, Peeters.
Hanaway, William L. (1998) “Eskandar-nāma”. Encyclopaedia Iranica. Vol. 8, 6, 180–182.
Kafadar, Cemal (2001) “Osmanlı Siyasal Düşüncesinin Kaynakları Üzerine Gözlemler”. Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce, Cumhuriyet’e Devreden Düşünce Mirası: Tanzimat ve Meşrutiyet’in Birikimi 1, İstanbul: İletişim Yayınları.
Kastritsis, Dimitri (2001) “The Trebizond Alexander Romance (Venice Hellenic Institute Codex Gr. 5): The Ottoman fate of a fourteenth-century illustrated Byzantine manuscript”. Journal of Turkish Studies, In Memoriam Angeliki E. Laiou, 36, Harvard University Press.
Kastritsis, Dimitri (2016) “The Alexander Romance and the rise of the Ottoman Empire”. In A. C. S. Peacock and Sara Nur Yıldız, eds. Islamic literature and intellectual life in fourteenth and fifteenth-century Anatolia. Würzburg: Orient-Institut.
Kortantamer, Tunca (1993) “Yeni Bilgilerin Işığında Ahmedî’nin Hayatı”. Eski Türk Edebiyatı-Makaleler. Ankara: Akçağ Yayınları.
Köprülü, Mehmet F. “Ahmedî”. İslam Ansiklopedisi. Vol. 1, 216–221.
Kut, Günay. “Ahmedî”. İslam Ansiklopedisi, Vol. 2, 165–167.
Küçükhüseyin, Şevket (2016) “The Ottoman historical section of Ahmedi’s İskendernâme: an alternative reading in the light of the author’s personal circumstances”. In A. C. S. Peacock and, S. N. Yıldız, and Ergon Verlag, eds. Literature and intellectual life in fourteenth-and fifteenth-century Anatolla. Würzburg: Orient-Institut.
https://doi.org/10.5771/9783956507014-285
İnalcık, Halil (1962) “The rise of Ottoman historiography”. In Bernard Lewis and P. M. Holt, eds. Historians of the Middle East. London: Oxford University Press.
İnalcık, Halil (2011). Has-bağçede ‘ayş u tarab: Nedîmler, Şairler, Mutribler. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
Öztürk, Furkan, ed. (2018) Ahmedî, İskendernâme. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Öztürk, Furkan (2020) “Ahmedî’nin İskendernâme’sinde Acâib ü Garâib.” In Emine Yılmaz, Nuran Tezcan, Nurettin Demir, eds. Semih Tezcan Kitabı. Ankara: Nobel Yayınları.
Sawyer, Caroline (1996) “Dove of the soul: political and spiritual values in Ahmedî’s Iskandarnama”. In Margaret Bridges and J. Christoph Bürgel, eds. The problematics of power: Eastern and Western representations of Alexander the Great. Bern: Peter Lang.
Sawyer, Caroline G. (2005) “The seafaring episode in Ahmedi’s Ottoman Iskendername”. Journal of Turkish Studies 29, 289–317.
Sılay, Kemal (1991) “Ahmedi’nin Osmanlı Tarihinde Arasöz (Digression) Tekniğinin Kullanımı ve İşlevi”. Ankara Üniversitesi, DTCF Dergisi 9, 1, 153–162.
https://doi.org/10.1501/Trkol_0000000070
Sılay, Kemal, ed. (2004) Ahmedi’s History of the Kings of the Ottoman lineage and their Holy Raids against the infidels. (Sources of Oriental Languages and Literatures Series.) Cambridge, MA: Harvard University.
Southgate, Minoo S. (1978) Iskandarnamah, a Persian Medieval Alexander-Romance. New York: Columbia University Press.
Stoneman, Richard (1991) The Greek Alexander Romance. London: Penguin Press.
Stoneman, Richard (1994) Legends of Alexander the Great. London Everyman Press.
Stoneman, Richard (2008) Alexander the Great: a life in legend. Yale: New Haven.
Stoneman, Richard (2012) The Alexander Romance in Persia and the East. Kyle Erickson and lan Netton, eds. Groningen: Barkhuis.
https://doi.org/10.2307/j.ctt13wwxb1
Şemsüddîn Eş-Şehrezûrî (2015) Nezhetü’l-Ervâh, Bilgelerin Tarihi ve Özdeyişleri, Eleştirmeli Metin-Çeviri. Ed. Eşref Altaş. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Yayınları.
Tansel, Fevziye Abdullah (1939) “N. S. Banarlı, Dâsitân-ı Tevârîh-i Mülûk-i Âl-i Osmân ve Cemşîd ü Hurşîd Mesnevisi Hakkında”. Ülkü Halkevleri Dergisi, 13, 76, 374–377.
Tezcan, Nuran (2015) “Anadolu’da Adab’ın Kurucusu Olarak Ahmedî ve Gülşah Mesnevisi”. Journal of Turkish Studies = Türklük Bilgisi Araştırmaları, (Çekirge Budu: Festschrift in Honor of Robert Dankoff), Harvard University, Department of Near Eastern Languages and Civilizations, 44, 437–455.
Ünver, İsmail (1975) Türk Edebiyatında Manzum İskender-nâmeler. Ankara Üniversitesi, unpublished PhD thesis Ankara.
Ünver, İsmail (1983) Ahmedî, İskender-nâme, İnceleme-Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yazıcıoğlu Ahmed Bîcan (1999) Dürr-i Meknun. Ed. Necdet Sakaoğlu. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
